MEB’İN KURULUŞ YIL DÖNÜMÜNÜN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
Milli Eğitimin yaşadığı olumsuz süreçte hep “nasıl düzelir” sorusuna yanıt aranırken çok farklı şeyler düşünürüm. Sonra yeniden sorular, sorular… 1920 ruhuna dönmek mümkün mü diye!
“Gerici” olarak adlandırılan, liyakatten uzak ve bilimsel temellerden kopmuş bir yönetim anlayışının değişmesi, yalnızca siyasi bir yer değiştirme değil, aynı zamanda toplumsal bir “zihniyet devrimi” meselesidir. 1920’de kurulan Maarif Vekâleti’nin (Milli Eğitim Bakanlığı) temsil ettiği o dinamik ve ilerici ruhu yeniden canlandırmak için şu sacayakları kritik önem taşır:
1. Eğitimde Laiklik ve Bilimselliğin Restorasyonu
Eğitim sisteminin merkezine dogmaların veya belli bir ideolojik kalıbın değil, “eleştirel düşüncenin” yerleştirilmesi gerekir. 106 yıl önce Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir” sözüyle başlattığı süreç, bugün yapay zekadan sürdürülebilir enerjiye kadar modern bilimin tüm alanlarını kapsamalıdır.
2. Liyakat Temelli Bürokrasi
“Cahillerin ferasetine” güvenen kadroların yerine; alanında uzman, pedagojik formasyonu yüksek ve evrensel eğitim standartlarını benimsemiş yöneticilerin getirilmesi şarttır. Eğitim kurumları, siyasi partilerin arka bahçesi olmaktan çıkarılıp, devletin ve milletin geleceğini inşa eden özerk yapılar haline getirilmelidir.
3. Fırsat Eşitliğinin Yeniden Tesisi
Gericiliğin en çok beslendiği alan, yoksul halk kitlelerinin nitelikli eğitime erişememesidir. Köy Enstitüleri ruhunu modern bir formatla canlandırarak; taşradaki bir çocuğun da İstanbul’daki bir çocukla aynı teknolojik ve kültürel imkanlara sahip olması sağlanmalıdır. Eğitim, bir “ayrıcalık” olmaktan çıkıp yeniden bir “sosyal mobilite” (sınıf atlama) aracı olmalıdır.
4. Kültürel ve Sanatsal Özgürlük
Toplumsal gerileme, sanatın ve felsefenin dışlanmasıyla hız kazanır. Okullarda estetik algının, sporun ve sanatın zorunlu birer gelişim unsuru olarak görülmesi, dar kalıplara sıkışmış zihinlerin açılmasını sağlayacak en büyük anahtardır.
Özetle: 1920’de, yokluk içindeki bir Meclis’in ilk işlerinden birinin Milli Eğitim Bakanlığı’nı kurması; kurtuluşun sadece topla tüfekle değil, “cehaleti yenerek” mümkün olduğuna inanılmasıydı. Bugün de ihtiyacımız olan şey, bu kurucu felsefeyi 21. yüzyılın gereklilikleriyle harmanlayarak, eğitimi her türlü siyasi ajandanın üzerinde, kutsal bir milli mesele olarak ele almaktır.
Değişim, sadece yönetimdeki isimlerin değişmesiyle değil; sınıfın içine giren müfredatın, öğretmenin kürsüdeki özgürlüğünün ve öğrencinin soru sorma cesaretinin değişmesiyle başlayacaktır.